Zemra normale ėshtė e ndarė nė katėr barkushe. Blueish gjaku, nivel i ulėt i oksigjenit,
zgjatja e zemrės nėpėr venat (A) dhe hyrjet e drejta nė dhomėza qė mbledhin atriumi i
djathtė (B). Gjaku pastaj rrjedh nė dhomėzėn e djathtė duke pompuar ventrikula (barkushja)
e djathtė (C) nėpėr valvulėn (membranėn) tricuspid.
Barkushja e djathtė pompon gjakun nėpėr arterien pulmonare (D) nė mushkėri ku gjaku
e merr oksigjenin. Pasiqė gjaku ėshtė oksiduar, ai ėshtė i kuq i kthjellėt. Ky gjak
kthehet nė zemėr pėrmes dhomėzės sė lidhur nė tė majtė atriumi I majtė (E).
Kjo pastaj rrjedh nėpėr membranėn mitrale nė dhomėzėn e majtė tė pompuar barkushja e
majtė (F). Prej atje ky ėshtė pompuar njė enė gjaku tė madhe tė quajur aorta (G) e cila
e furnizon njė enė tė vogėl gjaku e cila transporton atė rreth trupit pėr tė furnizuar
me oksigjen tė nevojshėm nė inde. Kur oksigjeni ėshtė larguar gjaku bėhet pėrsėri i
kthjellėt dhe kthehet nė anėn e djathtė tė zemrės.
Zakonisht ka njė shushurimė nė zemėr tė cilėn sė pari e alarmon mjeku si njė mundėsi e
lindur e defektit nė zemėr. Mirėpo, jo tė gjithė fėmijėt kanė njė shushurimė aq tė
ndryshme nga tė dhėnat tjera sikurse ngjyra (zbehja, thinjat, mavijosja), shpejtėsia e
frymėmarrjes dhe pėrpjekja, konturat e krahėrorit, e enjėtura nė kapakėt e syve ėshtė
e dukshme. Nė rrezet X zemra e zmadhuar dhe mushkėritė e mbushura plot mund tė dėshmojnė
defect tė lindur nė zemėr.
Njė elektrokardiagram (ECG) ose ekokardiagram (duke pėrdorur tingullin e valėve me
frekuenca tė larta) ndihmon sigurimin e informatave shtesė tė cilat mund tė dėshmojnė
nevojėn pėr njė catheterization (kategorizim) kardiak. Kjo procedurė kėrkon qėndrim nė
spital dhe mund tė definohet saktėsisht shtrirjen dhe lokalizimin e defektit. Ėshtė e
zakonshme pėr defektet e lindura nė zemėr tė paraqesin vonesė tė shtuar nė rritje dhe
shtim nė peshė, dhe te fėmijėt me sindrom Down ėshtė shumė e shpeshtė gjithashtu
zvogėlimi i forcės dhe vonesa nė lėvizje (p.sh. ata janė vonuar nė aftėsinė e tė
nzėnit-mėsimit siq ėshtė zvarritja, qėndrimi nė kėmbė, ecja, etj. ) kėto simptome
zakonisht pėrmirėsohen pas korigjimit kirurgjik tė defektit tė zemrės. Defektet mė tė
shpeshta tė zemrės te fėmijėt mė sindrom Down janė:
Defektet nė barkushen atrio Kėto pėrfshijnė njė keqfunksionim tė mureve dhe valvulave ndėrmjet atrias dhe barkusheve. Kushtet pėrmblidhen nė njė vrimė nė qendėr tė zemrės, i cili mund tė dėmtojė ashpėrsisht drejtimin (orientimin) dhe shtypjen (presionin) e rrjedhjes sė gjakut dhe mund tė imponojė njė tendosje (ndemje) nė zemėr dhe mushkėri. Nė kohėn e sotme kjo mund tė korigjohet me ndėrhyrje kirugjike kryesore nė zemėr nė foshnjėri, por pėr disa bebe operacioni nuk ėshtė klinikisht i kėshillueshėm.
Defektet nė barkushe septal Kėto defekte pėrfshijnė njė hapje nė murin ndarės ose murin i cili ndahet nė dy barkushe. Nėse ekziston hapja e vogėl, kjo do nuk do tė shkaktojė tendosje nė zemėr dhe nė disa raste, hapja mund tė mbyllet vet. Pėr defekte tė mėdha, intervenimet kirurgjike mund tė kėrkohen pėrsėri kjo ėshtė zakonisht e nevojshme nė vitin e parė tė jetės.
Ky ėshtė kombinim i katėr defekteve:
Kėto kushte rezultojnė nė mavijosjen apo zbehjen e buzėve dhe thonnjėve. Pėrmirėsimi i plotė (total) ėshtė i vėshtirė nė foshnja por njė pėrkujdesje me njė operacion mund sigurojė njė lehtėsim tė pėrkohshėm.
Tė gjithė fėmijėt kanė lindur me ductus arteriosus njė hapje ndėrmjet arteries pulmonare dhe aortės. Normalisht, koridori mbyllet brenda jo mė larg se disa javėsh nga lindja. Kur kėto dėshtime ndodhin, njė sasi e gjakut qė duhet tė kalojė nėpėr aortė dhe nėpėr trup ėshtė kthyer nė mushkėri, ky qarkullim i kotė ndėrmjet mushkėrive dhe zemrės imponon forcė tė vecantė (shtesė) nė zemėr. Nėse kjo pėrsėritet (ndodh) kanali mund tė mbyllet me njė operacion tė thjeshtė i cili nuk pėrfshin operimin nė vet zemrėn.
Kėto janė vrima nė murin i cili ndahet nė dy artia. Ato janė zakonisht mjaftė tė vogla. Nėse madhėsia mjafton qė tė lejojė njė sasi tė rėndėsishme tė gjakut qė tė rrjedhė ajo duhet tė pėrfundojė me operacion kirurgjik. Kėshtuqė ky quhet defekt sekondar (hapje nė pjesėn mė tė lartė nė murin ndarės atrial) shpesh mbyllet nė rreth tė vet. Ostium premium defects (hapjet nė pjesė tė vogla tė murit ndarės) janė mjaft afėr valvulave dhe shpesh nevojitet intervenimi kirurgjik.
Rreth 94% e tė gjithė njerėzve me sindrom Down janė hyjnė nė tė njėjtin grup. Ky lloj i sindromit Down ėshtė gjithnjė njė rastėsi e natyrshme. Kjo mund tė ndodh te disa dhe nuk ka arsye pse ndodh kėshtu. Prindėrit kanė kromozome normale, por bebja ka tri kromozome mė shumė se dy ciftet e numrit 21.
Ky lloj i sindromit Down ndodh te rreth 3% i fėmijėve me sindro Down. Pjesė e kromozomit 21 i bashkohet kromozomit tjetėr kėshtuqė njėlloj (sė bashku) pjesėt e reja tė kromozomit tė madh veprojnė tė dyja sė bashku si njė. Nė rreth gjysmėn e njerėzve tė cilėt kanė sindromin Down tė mėnjanimit, mėnjanimi ėshtė njė nga mė tė pėrhapurit dhe nuk do tė thotė se ky do tė ngjajė pėrsėri edhe nė ndonjėrėn nga shtatėzanitė e ardhshme. Nga ana tjetėr, prapseprap, kjo ndodh sepse njėri apo tjetri prind, megjithėse kanė strukturė normale kromozomesh tė balancuara, ka njėrėn nga nurmi 21 stuck on te tjetri kromozom. Nė kėtė rast shansat qė tjetri fėmijė tė jetė me sindrom Down mendohet tė jetė mjaft e lartė. Testi I gjakut mund tė jetė tregues I mirė pėr tė gjetur informata mė tė hollėsishme.
Ky lloj i sindromit Down ėshtė mjaft i rrallė vetėm rreth 2-3 % e njerėzve me sindrom Down hyjnė nė kėtė katėgori. Nė sindromin Down Mozaik qelizat me 21 kromozome shtesė janė tė pėrziera me qelizat tjera normale. Me fjalė tė tjera, vetėm njė pėrqindje e caktuar e qelizave ėshtė e prekur.
| Ndihmo dhe ti! | ||
|---|---|---|
| Felmnderit! | ||
| Raifeisen Bank | ||
| 1501090000423672 | ||
| Republika e Kosoves | ||
| --------------------------------------- | ||
| Procredit Bank | ||
| 1110242501000152 | ||
| Republika e Kosoves | ||